Pruski akcent i dyftongi

W dzisiejszym poście przedstawię wam pruski akcent i dyftongi, które szczerze mówiąc mogą być wyzwaniem dla uczącego się. Otóż i pruski akcent, i pruskie dyftongi nie są wymawiane na sposób podobny do polskiego, a różnice wyjaśniam wam poniżej.

AKCENT

W przeciwieństwie do języka polskiego, gdzie akcent jest stały, w języku pruskim akcent może padać na dowolną sylabę. Od razu uspokajam was, że pruski akcent jest uwzględniony w pisowni: sylaby w których występują krótkie samogłoski (a, e, i, o, u) są akcentowane wtedy, kiedy występuje za nimi podwojona litera, np. w wyrazie meddin /ˈmʲædin/ akcentowana jest sylaba me. Trzeba również wiedzieć, że podwojonej litery nie wymawia się jako podwójnej głoski, czyli mówimy [miadin] zamiast [miaddin]. Zapis za pomocą podwojonej litery występuje tylko w sylabach otwartych (zakończonych na samogłoskę), a akcentu na sylabach zamkniętych (zakończonych na spółgłoskę) nie oznaczamy w pisowni. Jednak dla ułatwienia w niektórych słowach w słownikach występuje oznaczenie akcentu na krótkiej samogłosce w sylabie zamkniętej za pomocą liter à, è, ì lub ù, np. w wyrazie architèkts.

Z kolei jeśli chodzi o akcent na sylabach z samogłoskami długimi (ā, ē, ī, ō, ū), to trzeba wiedzieć, że każda sylaba zawierająca długą samogłoskę jest akcentowana. Jednak trzeba uważać, bo nie każda litera z makronem w piśmie oznacza samogłoskę długą, co wyjaśniam wam poniżej.

DYFTONGI

Dyftongi w języku pruskim to płynne połączenie dwóch samogłosek, np. au, ēi, aī albo połączenie samogłoski ze spółgłoską: l, m, n albo r (ale uwaga, tylko w sylabach zamkniętych!), np. ām, īl, uŕ. W dyftongach litery z makronem nie oznaczają długiej samogłoski, tylko określają typ akcentu tonicznego (o czym wspomnę później), np. słowo Dēiws przeczytamy jako /dʲæi̯ʋs/, a nie /deːi̯ʋs/ (literę ē w dyftongach obowiązują takie same prawa jak literę e), a słowo mīls wymawiamy jako /mils/. Pamiętaj, że słowo takie jak np. mīla przeczytalibyśmy jako /miːla/, ponieważ litera ī występuje tutaj w sylabie otwartej.

AKCENT TONICZNY

W języku pruskim mamy tony, a co za tym idzie, mamy również akcent toniczny występujący w dyftongach, który ma dwa typy: wznoszący, czyli akcentujemy drugi komponent dyftongu, oraz opadający, czyli akcentujemy pierwszy komponent dyftongu. Dobrą informacją jest to, że łatwo widać w piśmie, jaki akcent toniczny mamy w konkretnym słowie: gdy widzimy zbitki liter takie jak np. aī, eū, iľ, uŕ, to są to dyftongi gdzie występuje ton wznoszący, a gdy widzimy np. āi, ēu, īl, ūr, to są to dyftongi w których występuje ton opadający.